Park Velikana

VOJVODA STEPA STEPANOVIĆ

(1856-1929)

„Iz naroda sam ponikao; on me je načinio ovim što sam;
moram se pokoravati njegovoj volji i služiti mu do poslednjeg dana.”

Stepa Stepanović

Stepa Stepanović je bio srpski i jugoslovenski vojvoda i komandant Druge armije Kraljevine Srbije tokom Prvog svjetskog rata.

Stepa Stepanović je rođen 11. marta 1856. godine u selu Kumodraž kod Beograda. Otac mu se zvao Ivan Stepanović a majka Radojka (rođena Nikolić). Dobio je ime po svom đedu Stepanu, zato je njegovo puno ime Stepan Stepanović. Sa suprugom Jelenom je imao dvije ćerke Milicu i Danicu. Završio je trogodišnju osnovnu školu u Kumodražu, a gimnaziju je pohađao u Kapetan-Mišinom zdanju u Beogradu. Stepa je upisao XI klasu Artiljerijske škole.

Tokom Prvog srpsko-turskog rata (1876–1877) u štabu Šumadijske divizije, sada narednik Stepa Stepanović, je bio zadužen za prenošenje naređenja komandanata kao ordonanas. Boreći se rame uz rame sa ostalim vojnicima Stepanović je u decembru 1876. unaprijeđen u čin potporučnika.Tokom Drugog srpsko-turskog rata (1877–1878) igrao je veliku ulogu u zauzimanju Pirota za šta je odlikovan ruskim Ordenom Svetog Stanislava trećeg stepena sa mačevima. U Srpsko-bugarskom ratu 1885. je učestvovao u jedinom bitnom srpskom uspjehu tokom bitke na Slivnici. Nakon rat dok je bio komandant pješadijske brigade Timočke divizije kao pukovnik. Stepanović je bio poznat po disciplini i marljivosti koju je podsticao među vojnicima. „Službu vrši revnosno. Prema mlađima je strog i spravedljiv, prema ravnima druževan, a prema starijima smotren i vrlo učtiv.”. Jedan penzionisani general je dobro opisao Stepu u požeškoj kasarni, riječima: „Jeste tražio je od nas mnogo, ali je davao sve. Vojnike je pazio i čuvao iako ih je jurio kao dušmane. Mi smo ga vrlo cenili i poštovali i voleli smo da od njega naučimo, ali smo ipak jedva čekali da ispuni godinu dana komandovanja i da bude premešten.”

U Prvom balkanskom ratu (1912–1913) dokazao se u opsadi Jedrena kada je poslat kao pomoć Bugarskoj. Komandant jedrenskog garnizona Šukri-paša htio je da pregovara o predaji Jedrena sa Stepanovićem. Stepanović je odbio jer nije bio ovlašten za takvo nešto.

U Drugom balkanskom ratu 1913. je uspio da drži svoje odbrambene položaje uprkos žestkim bugarskim napadima.

U Prvom svjetskom ratu za pobijedonosnu Cerskoj bitku Stepa Stepanović je 20. avgusta 1914. godine unaprijeđen u čin vojvode – najviši mogući čin u srpskoj vojsci.

Nakon ulaska Bugarske na stranu Centralnih sila 1915. godine, Stepa Stepanović je bio zadužen da sa Drugom armijom i oslabljenom armijom po pitanju naoružanja i ljudstva, drži bugarsku granicu.

Sedamnaestog novembra 1918. godine kada je Stepanović ušao u Sarajevo, priređen je veličanstven doček za njega. Domaćini su odveli vojvodu u dvorac koji je bio rezervisan za njega, a u kojem su nekada boravili osmanski veziri i austrougarski guverneri. Stepanović je ovakav smještaj odbio riječima: „Djeco, djeco, nije to za mene. Pustite vi mene da ja sam nađem sebi sobu u ovoj kući.”. Na kraju se sa svojim štabom smjestio u pomoćnoj sobi pored dvorca. Dopao se Sarajlijama svojom skromnošću i marljivim radom tako da mu je gradska vlada uručila titulu „počasnog građanina”. Aleksa Šantić je napisao dvije pjesme o njemu, „Pozdrav vojvodi Stepi” i „Vojvoda Stepa”..

Nakon što je napustio vojnu službu 1920. godine Stepa je živio u Čačku. Najviše vremena provodio je u bašti sa svojim unučićima. Nažalost, ubrzo je bolest počela da ga hvata. Kada je napokon pristao na liječenje, bilo je kasno. Vojvoda Stepan Stepanović je preminuo 27. aprila 1929. godine u 10.30 časova u Čačku. Njegove posljednje riječi su bile „Polazite naprijed”. Vojvodina smrt je izazvala iskrenu žalost čitave Jugoslavije. Narodna odbrana, nevladina organizacija čiji je bio predsjednik, odlučila je da u Čačku osnuje muzej posvećen Stepi Stepanoviću.

Nosilac je brojnih stranih i domaćih odlikovanja, između ostalih: Ordena Karađorđeve zvezde sa mačevima 1, 2, 3 i 4. reda, Ordena Karađorđeve zvezde 3. i 4. reda, Ordena belog orla sa mačevima 3. reda, Ordena belog orla 3. i 4. reda, Ordena Takovskog krsta 2, 3. i 4. reda, Ordena Takovskog krsta sa mačevima 5. reda, Ordena Svetog Save 1. reda, Zlatne medalje za hrabrost, Srebrne medalje za hrabrost, Medalje kralja Petra I, Medalje za vojničke vrline, Spomenice za srpsko-turske ratove 1876–1878, Spomenice za Srpsko-bugarski rat 1885–1886, Spomenice za oslobođeno Kosovo 1912, Spomen-krsta 1913, Spomenice na Prvi svetski rat 1914–1918, Albanske spomenice, Ordena Svetog Spasitelja (Grčka), Ordena Svetog Đorđa 4. reda (Rusija), Ordena Legije časti 4. reda (Francuska), Ordena Italijanske krune 1. reda, Medalje za hrabrsot (Engleska)...

Ime Stepa Stepanovća nose brojne ulice u Srpskoj i Srbiji, mjesta i škole. U njegovu čast, Ulica vojvode Stepe Stepanovića postoji i u Istočnom Sarajevu.